Eigenschappen met een x zijn er in het Nederlands nauwelijks: de enige karaktereigenschappen die echt met een x beginnen zijn xenofiel (iemand die openstaat voor het vreemde en van andere culturen houdt) en xenofoob (iemand die bang is voor of afkerig is van vreemdelingen). Daar houdt het lijstje met beginletter x eigenlijk op. Wil je toch een eigenschap met een x noemen, bijvoorbeeld voor een spelletje, een quiz, een gedicht met de letters van een naam of een sollicitatiegesprek, dan kijk je beter naar eigenschappen met een x erin: flexibel, expressief, extravert, exact, excentriek, extreem, complex, relaxed, luxueus, expliciet, experimenteel en exuberant. Die woorden zijn stuk voor stuk gangbaar en beschrijven een karakter net zo goed als een woord dat met de x begint. Hieronder lees je waarom de x zo zeldzaam is, welke woorden je wel kunt gebruiken en hoe je ze slim inzet.
Waarom zijn er zo weinig eigenschappen die met een x beginnen?
De x is een van de minst gebruikte letters in het Nederlands. In oorspronkelijk Nederlandse woorden komt de letter vrijwel niet voor; de x zit vooral in leenwoorden uit het Grieks, het Latijn, het Frans en het Engels. Denk aan xylofoon, x-as, xenon en extra. Karaktereigenschappen zijn bovendien vaak bijvoeglijke naamwoorden die eindigen op -ig, -lijk of -zaam, en die stammen komen nu eenmaal niet van woorden met een x. De weinige woorden die wel met een x beginnen, komen vrijwel allemaal uit het Grieks, waar "xenos" vreemdeling betekent. Vandaar xenofiel en xenofoob.
Wil je controleren of een woord officieel bestaat en hoe je het spelt, kijk dan in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie. Ook Onze Taal geeft veel uitleg over spelling en leenwoorden. Over de letter zelf en de geschiedenis ervan lees je op Wikipedia.
Welke eigenschappen beginnen wel met een x?
Het zijn er twee, en ze vormen elkaars tegenpool. Xenofiel betekent dat iemand nieuwsgierig is naar andere culturen, graag reist, andere talen leert en zich thuis voelt tussen mensen met een andere achtergrond. Xenofoob is het tegenovergestelde: angst voor of afkeer van het vreemde. Dat laatste woord gebruik je in een spel of gedicht liever niet als compliment, maar het is wel een bestaande eigenschap. Meer over de betekenis vind je op Wikipedia.
Soms zie je ook "x-factor" voorbijkomen als eigenschap: iemand heeft dat ondefinieerbare extra. Het is geen echt bijvoeglijk naamwoord, maar in een spelletje waar je snel iets moet noemen, wordt het meestal goedgekeurd.
- Xenofiel: open, nieuwsgierig naar andere culturen
- Xenofoob: angstig of afkerig tegenover het vreemde
- X-factor: dat bijzondere extra dat iemand opvallend maakt
Welke eigenschappen hebben een x erin?
Dit is de lijst die je in de praktijk het meest gebruikt. Flexibel is misschien wel de populairste: iemand die zich makkelijk aanpast. Expressief is iemand die emoties duidelijk laat zien. Extravert is naar buiten gericht, praat graag en haalt energie uit gezelschap. Exact is precies en nauwkeurig. Excentriek is eigenzinnig en een beetje anders dan anderen. Verder heb je relaxed (ontspannen), complex (veelzijdig, niet makkelijk te doorgronden), luxueus (van luxe houdend), expliciet (duidelijk, onomwonden), extreem (tot het uiterste gaand), experimenteel (graag nieuwe dingen proberend) en exuberant (uitbundig).
- Flexibel, extravert, expressief, exact, excentriek
- Relaxed, complex, luxueus, expliciet, extreem
- Experimenteel, exuberant, exclusief, exemplarisch
Ook zelfstandige naamwoorden kunnen helpen: extraversie, expertise, flexibiliteit en exactheid zijn allemaal eigenschappen die je in een profiel of gedicht kwijt kunt.
Hoe gebruik je deze woorden in een spel of quiz?
In spellen als 30 Seconds, Pim Pam Pet of een zelfgemaakte letterquiz is de x berucht. Spreek daarom vooraf af of een x ergens in het woord voldoende is. Doe je dat, dan zijn flexibel, extravert en expressief snelle winnaars. Is alleen de beginletter goed, dan zijn xenofiel en xenofoob je enige kans, dus onthoud die twee. Voor een naamgedicht, waarbij elke letter van een naam een eigenschap krijgt, werkt "xenofiel" verrassend goed voor iemand die veel reist. Bij Alexander, Xander, Max of Felix kun je de x ook oplossen met een eigenschap waar de letter in zit, zoals "eXtravert" met een grote X in het midden.
Een voorbeeld voor de naam Max: M van moedig, A van attent en X van xenofiel, of speels opgelost als "eXact". Voor een verjaardagskaart of een afscheidsspeech werkt dat net zo goed als een woord dat keurig met de x begint. Speel je online een woordspel of maak je een quiz voor een groepsapp, zet dan de spelregel over de x er meteen bij, dan voorkom je discussie halverwege het spel.
Wat doe je als je in een sollicitatie een eigenschap met een x moet noemen?
Het gebeurt: een recruiter vraagt om drie eigenschappen die beginnen met de letters van je voornaam, of een assessment bevat een creatieve opdracht met een letter. Kies dan een eigenschap met een x erin die je echt kunt onderbouwen. Flexibel is het meest gebruikte woord, dus maak het concreet: vertel wanneer je van plan bent veranderd en wat dat opleverde. Exact past bij functies waar precisie telt, zoals administratie of techniek. Extravert is sterk voor sales of horeca, mits je het niet overdrijft. Expressief werkt voor creatieve en communicatieve functies.
Zeg gerust eerlijk dat er bijna geen eigenschappen zijn die met een x beginnen en dat je daarom een woord met een x erin kiest. Dat laat zien dat je taalgevoel hebt en creatief omgaat met een lastige vraag, en dat is op zichzelf al een eigenschap die werkgevers waarderen. Meer tips voor het voorbereiden van een sollicitatiegesprek vind je op werk.nl.
