Wat langdurig zitten met je lichaam doet
Langdurig zitten lijkt onschuldig, zeker als je verder gezond leeft. Toch gebeurt er van alles in je lichaam zodra je vele uren per dag zit. Je spieren, gewrichten, bloedvaten en zelfs je hersenen passen zich aan aan deze zittende houding, en dat heeft op de lange termijn merkbare gevolgen voor je gezondheid en je energieniveau.
Spieren en gewrichten raken uit balans
Wanneer je veel zit, staan bepaalde spieren constant op spanning terwijl anderen juist bijna niet gebruikt worden. Je heupbuigers en borstspieren worden korter en strakker, terwijl je bilspieren en rompspieren verzwakken. Dit zorgt voor een houding waarbij je bekken naar voren kantelt, je rug hol wordt en je schouders naar voren zakken. Klachten als lage rugpijn, stijve heupen en een zeurende nek- en schouderpijn zijn vaak direct terug te voeren op deze spierdisbalans.
Je wervelkolom krijgt het zwaar
Bij zitten komt er veel druk op je onderrug, zeker als je ingezakt achter je bureau hangt. De tussenwervelschijven moeten dan continu deze druk opvangen. Ze krijgen minder kans om goed te herstellen en te voeden, wat de kans op slijtage en hernia-achtige klachten vergroot. Ook je bovenrug en nek moeten compenseren, bijvoorbeeld als je naar een scherm voorover buigt. Dit kan leiden tot chronische spierspanning en hoofdpijn.
Effecten van langdurig zitten op je gezondheid
Naast fysieke klachten aan spieren en gewrichten heeft langdurig zitten ook invloed op je stofwisseling, hart en bloedvaten en zelfs op je mentale gezondheid. Het gaat daarbij niet alleen om hoe vaak je sport, maar vooral om hoeveel uur je op een dag achter elkaar zit.
Tragere stofwisseling en gewichtstoename
Als je zit, verbrandt je lichaam aanzienlijk minder energie dan wanneer je staat of beweegt. Je spieren gebruiken minder brandstof en je lichaam wordt minder gevoelig voor insuline. Hierdoor kan je bloedsuikerspiegel vaker schommelen en wordt vet gemakkelijker opgeslagen, vooral rond je buik. Ook als je gezond eet, kun je merken dat je sneller in gewicht aankomt wanneer je vele uren per dag zittend doorbrengt.
Belasting voor hart en bloedvaten
Lang stilzitten zorgt voor een tragere bloedsomloop. Bloed zakt makkelijker naar je benen, waardoor je benen zwaarder kunnen aanvoelen en je sneller last krijgt van spataderen of gezwollen enkels. De verminderde doorbloeding en veranderde vet- en suikerstofwisseling vergroten op termijn de kans op hart- en vaatziekten. Zelfs mensen die regelmatig sporten kunnen een verhoogd risico hebben als zij daarnaast het grootste deel van de dag zittend doorbrengen.
Invloed op energie en stemming
Weinig beweging en langdurig zitten hebben ook effect op je hersenen. Door minder doorbloeding en zuurstoftoevoer kun je je eerder loom, minder scherp en sneller moe voelen. Ook je stemming kan eronder lijden. Regelmatig opstaan en bewegen stimuleert de aanmaak van stoffen in je hersenen die zorgen voor een beter humeur, minder stress en meer focus. Blijf je echter uren achter elkaar zitten, dan mis je deze natuurlijke oppepper.
Wat je direct kunt doen tegen langdurig zitten
Volledig stoppen met zitten is onrealistisch, zeker als je een kantoorbaan hebt. Wel kun je de negatieve gevolgen aanzienlijk beperken door vaker van houding te wisselen en korte beweegmomenten in te bouwen. Probeer ieder half uur even op te staan, loop tijdens een telefoongesprek rond en wissel waar mogelijk tussen zitten en staan achter je werkplek.
Maak van bewegen een vaste gewoonte
Richt je dag zo in dat bewegen vanzelfsprekend wordt. Denk aan een korte wandeling in je pauze, met de fiets naar de winkel of het station, of een paar simpele oefeningen als rekken en strekken naast je bureau. Het gaat niet om grote sportprestaties, maar om het regelmatig doorbreken van lange zitperiodes. Zo help je je spieren, gewrichten en hart- en vaatstelsel gezond te blijven en voel je je op de lange termijn energieker en fitter.
